മൗനത്തിന്റെ ഭാഷ തേടിയ കലാകാരൻ

ജി. അരവിന്ദനെ ഓർക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ഓർമ്മ വരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളല്ല; ഒരു വാക്കാണ് — മൗനം.

ഒരിക്കൽ ഒരു ചലച്ചിത്ര ക്യാമ്പിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കൊപ്പം സംസാരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: “താങ്കൾക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളത് എന്താണ്?” പലരും ഭക്ഷണത്തെയും യാത്രകളെയും പുസ്തകങ്ങളെയും കുറിച്ച് പറഞ്ഞപ്പോൾ അരവിന്ദന്റെ മറുപടി ലളിതമായിരുന്നു: “എനിക്ക് ഒന്നും മിണ്ടാതിരിക്കുന്നതിനാണ് ഇഷ്ടം.”

ആ മറുപടിയുടെ ആഴം പലർക്കും അന്ന് മനസ്സിലായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളെ പിന്തുടരുമ്പോൾ അത് ഒരു സ്വഭാവവിശേഷമല്ലെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തെ മുഴുവൻ അലട്ടിയ ഒരു അടിസ്ഥാന ചോദ്യമാണെന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നു.

അരവിന്ദന്റെ സിനിമകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ പലപ്പോഴും സഞ്ചാരികളാണ്. അവർ ഒരിടത്തും സ്ഥിരതാമസമാക്കുന്നില്ല. ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് നഗരത്തിലേക്കും നഗരത്തിൽ നിന്ന് കാട്ടിലേക്കും, മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഏകാന്തതയിലേക്കും അവർ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ യാത്ര ഭൗമശാസ്ത്രപരമായതല്ല; ആത്മീയമാണ്. മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ തേടുന്ന യാത്ര.

ആധുനിക ലോകം സംസാരങ്ങളുടെ ലോകമാണ്. ഓരോ നിമിഷവും വാക്കുകൾ മനുഷ്യനെ വളഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ അരവിന്ദന്റെ കല ഈ സംസാരങ്ങൾക്ക് എതിരായ ഒരു പ്രതിരോധമായിരുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ അവസ്ഥ വാക്കുകൾക്ക് മുൻപുള്ള അവസ്ഥയാണെന്ന വിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ ആവർത്തിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ഉത്തരായണം മുതൽ കാഞ്ചനസീത വരെ നീളുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടിപഥം ഈ അന്വേഷണത്തിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്. ഭാഷയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള ഒരു ലോകത്തെ, മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും പരസ്പരം വേർപിരിയാത്ത ഒരു കാലത്തെ, ആധുനികതയുടെ കാപട്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ഒരു അനുഭവലോകത്തെ അദ്ദേഹം നിരന്തരം തിരഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് കാഞ്ചനസീതയിലെ വനവും നദിയും നിശ്ശബ്ദതയും കഥാപാത്രങ്ങളെപ്പോലെ ജീവിക്കുന്നത്.

അരവിന്ദന്റെ സിനിമകളിൽ സംഗീതത്തിനും ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന് സംഗീതം വിനോദമല്ലായിരുന്നു; മൗനത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായിരുന്നു. വാക്കുകൾക്ക് പറയാൻ കഴിയാത്തതിനെ സംഗീതം പറയുമെന്ന വിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളെ മുഴുവൻ നയിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും സംഭാഷണങ്ങളേക്കാൾ സംഗീതത്തോടും നിശ്ശബ്ദതയോടും ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നത്.

മലയാള സിനിമയിലെ മറ്റു പല സംവിധായകരെയും പോലെ ലോകത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തി അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള താൽപര്യം അരവിന്ദനുണ്ടായിരുന്നില്ല. ജീവിതത്തിന്റെ അവ്യവസ്ഥയും അനിശ്ചിതത്വവും അപൂർണതയും അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ ചിലപ്പോൾ പൂർത്തിയായ ഉത്തരങ്ങളേക്കാൾ പൂർത്തിയാകാത്ത ചോദ്യങ്ങളായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.

അരവിന്ദൻ തേടിയത് മൗനം മാത്രമായിരുന്നില്ല. ആ മൗനത്തിനുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ആദിമമായ വിശുദ്ധിയെയായിരുന്നു. സംസാരം കൊണ്ട് മലിനമാകാത്ത ഒരു അനുഭവലോകത്തെ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അതിലേക്കാണ് യാത്ര ചെയ്യുന്നത്. ചിലപ്പോൾ കാട്ടിലേക്കും ചിലപ്പോൾ സംഗീതത്തിലേക്കും ചിലപ്പോൾ ഏകാന്തതയിലേക്കും.

അതുകൊണ്ടാവാം അരവിന്ദന്റെ സിനിമകൾ കാലം ചെല്ലുന്തോറും കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത്. കൂടുതൽ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ലോകത്ത് മൗനത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും കൂടുതൽ വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഇന്ന് അരവിന്ദനെ ഓർക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളെ മാത്രം ഓർക്കുന്നത് പോര. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ ശബ്ദത്തെ കേൾക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഒരു കലാകാരനെ കൂടി ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. വാക്കുകൾ അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് തുടങ്ങുന്ന ഒരു ഭാഷയുണ്ടെന്ന് തന്റെ സിനിമകളിലൂടെ നമ്മെ പഠിപ്പിച്ച കലാകാരനെ.

In Brief: This essay is adapted from a commemorative address delivered by writer and filmmaker M. A. Rahman on the life and cinema of G. Aravindan. The speech was recorded in Qatar in 1991 and reflects on Aravindan’s artistic vision, his relationship with silence, music, language, and the philosophical foundations of his cinema.